Vertalen is kinderspel – en al helemaal als je Engels-Nederlands vertaalt. Dat lijkt althans de consensus te zijn. Nederlands spreken immers allemaal erg goed Engels. Volgens de grootste ranglijst van landen en regio’s op basis van Engelse vaardigheden zijn van alle volkeren die het Engels als tweede taal machtig zijn, alleen de Zweden beter dan de Nederlanders: https://www.ef.nl/epi/#. Easy peasy, dat taaltje aan de overkant van het kanaaltje.

Maar vertalen kinderspel? Toch niet. Dat blijkt al snel als je dat flitsende, heerlijke en ons o zo bekende Engels in fatsoenlijk Nederlands wilt ombuigen. Je snapt perfect wat er staat, maar toch zet je wartaal op papier. Soms is dat subtiele wartaal. Dan schrijf je ‘er mist iets’, waar het Nederlands eigenlijk ‘er ontbreekt iets’ zou zeggen. Misten is immers iets wat alleen het weer kan. Of je schrijft ‘ik ben druk’ in plaats van ‘ik heb het druk’. Het nuanceverschil voel je als Nederlander meteen aan: kleine kinderen die stijf van de suiker staan, die zijn druk, en managers, die hebben het druk.

Dit soort stiekeme terreinwinst van het Engels noem je ‘anglicismen’: er is wel een écht Nederlandse optie, maar je komt er gewoon niet meer op omdat dat Engels in je hoofd je Nederlandse taalgevoel overschreeuwt. Soit, daar gaan geen mensen dood van – maar je kunt je er wel dood aan ergeren als je Nederlands leest dat gewoon nergens meer op slaat. Kijk maar eens mee:

Het beeld dat Netflix hier van versie 11.17.0 schetst, is wel heel bijzonder. Ten eerste zitten we niet in de bus, maar er pal bovenop. Dat gaat je ’s winters niet in de koude kleren zitten. Daarnaast klinkt het alsof er achter je een schimmige figuur, vermoedelijk gehuld in lange jas en kap, stiekem naar onze Netflix-app zit te loeren. Potdorie, een pottenkijker. Je waant je zo in de eerste aflevering van een nieuwe hitserie. Spannend!

Die interpretatie slaat werkelijk waar nergens op, maar het wordt daarna nog gekker. ‘Zorg dat het de nieuwste en grootste is’. De nieuwste en grootste wat? De app? Die download van 77,4 MB is inderdaad aan de forse kant, maar om de grootte van de nieuwe versie nu zo in de schijnwerpers te zetten, is wel wat vreemd. ‘Koop de nieuwe Fiat Panda! Hij weegt 957,67 kilo! Zo zwaar was-ie nog nooit!’.

We gaan verder. ‘Update de app voor onze beste ervaring ooit’. Wie beleeft nu die ervaring? Ik, de gebruiker, of Netflix, taalkundig gezien de ontvanger van de ervaring? En wat is die ervaring dan? We sluiten af met een kleffe marketingdooddoener: speciaal voor jou. Alsof je fabriekswerk bestempelt als een uniek meesterwerk. Hm. En die prestatieverbetering, klinkt die niet als een zinsnede uit een managementrapport? Dubbel hm. Zulke rapporten lees je niet voor de lol.

Dit is duidelijk een staaltje Vertaliaans: lachwekkend en pijnlijk Nederlands als gevolg van een te letterlijke vertaalslag. Een taalkundige nederlaag. Dit was het Engels:

Someone eyeing your Netflix app on the bus? Make sure its the latest and greatest. Get the update for our best experience yet.

And in this release, we’ve fixed bugs and made performance improvements. Just for you.

Aha. Nu snap ik ’m. ‘In de gaten houden’ is een slappe vertaling van ‘eyeing’, waaruit juist een bepaalde mate van begeerte en nieuwsgierigheid blijkt. Het Nederlands klinkt alsof je wordt geschaduwd. ‘Latest and greatest’ is leuk, want klankherhaling, maar ‘great’ betekent niet per definitie ‘groot’, maar ook ‘groots’. Die klankherhaling gaat alleen niet lukken in het Nederlands, dus daar moet je iets anders voor verzinnen. ‘Experience’ is hét kroonstuk van de Engelse blablataal. Alles is tegenwoordig een experience. Rijkelijk vaag. ‘Just for you’ klinkt lief, maar wat mij betreft is dat in het Engels net zo tenenkrommend als in het Nederlands. Zullen we voor de grap het mes erin zetten?

Met die kritiek indachtig kun je op de volgende hertaalde variant komen:

‘Zit er iemand in de bus met je mee te kijken? Download dan de nieuwste versie van de Netflix-app en laat ’m in volle glorie aan stiekeme meekijkers zien.

We hebben daarnaast bugs opgelost en de app in zijn geheel verbeterd. Graag gedaan en veel plezier!’

Een stukje vrijer, maar ook een heel stuk minder klef en gênant.